Trung đoàn 165 đã được thành lập tại xã Khánh Thiện, huyện Lục Yên được công nhận là di tích lịch sử cách mạng theo quyết định số 701/2004/QĐ – UBND ngày 28/12/2005. Và cũng từ nơi này các cán bộ, chiến sỹ của Trung đoàn đã xuất quân ra đi tiêu diệt quân thù ở khắp các chiến trường.
Những năm tháng ấy, Khánh Thiện là một xã vùng sâu hẻo lánh, lại có đường biên giới tiếp giáp với hai tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang. Xã có địa hình hiểm trở, núi cao, rừng rậm, đường sá đi lại khó khăn nên trong cuộc kháng chiến chống Pháp, bộ đội ta đã chọn Khánh Thiện làm nơi đóng quân và xây dựng căn cứ địa cách mạng.
Ngày 16/5/1948, tại đồi cọ thôn Tông Áng, xã Khánh Thiện, huyện Lục Yên, Trung đoàn 165 đã ra đời. Đồng chí Lê Thùy, Trung đoàn trưởng (sau này là Trung tướng) đọc quyết định của Bộ tổng tư lệnh thành lập Trung đoàn 165. Đêm hôm đó tại nơi núi rừng đại ngàn của xã Khánh Thiện, bộ đội và nhân dân các dân tộc trong xã đã tổ chức đêm lửa trại liên hoan chào mừng sự kiện lịch sử trọng đại này.
Biết bao kỷ niệm sâu sắc gắn bó giữa bộ đội Trung đoàn 165 với nhân dân các dân tộc trong xã mãi mãi ghi đậm trong ký ức của các cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn và nhân dân xã Khánh Thiện. Hũ gạo nuôi quân, nắm cơm sẻ nửa, chia nhau từng củ sắn lùi, từng quả trám thơm, quả dâu rừng...
Trong bức thư gửi cho Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Lục Yên, Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Khánh Thiện, đồng chí Trung tướng Lê Thùy lúc đó là Trưởng ban liên lạc những cựu chiến binh Trung đoàn 165 viết: “Để nhớ về cội nguồn nơi Trung đoàn được thành lập tại xã Khánh Thiện, cũng như huyện Lục Yên là hậu phương đầy tình nghĩa, là căn cứ tin yêu mà Trung đoàn 165 từ đó xuất phát đi diệt thù, lập nên những chiến công to lớn, trong đó có công lao không nhỏ của huyện Lục Yên...”. Do lập được những chiến công xuất sắc, Trung đoàn 165 được Bác Hồ tặng danh hiệu: “Trung đoàn Thành đồng biên giới” và hai lần được Đảng và Nhà nước ta phong tặng danh hiệu cao quí: “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.
(Hình ảnh,tài liệu bài viết được sưu tầm lại bởi Po Lệ)
